Hediye Kampanyamız:En fazla puan toplayan 3 kişiye 400TL'lik hepsiburada hediye çeki hediye ediyoruz..

ONLİNE SINAV ANALİZ

5.Sınıf Türkçe Online Sınav Çözün

Bu Sınavı Çözenİsaturk13 Fdgfdgdfg
Sınıf: 5.Sınıf
Dersler: Türkçe
Soru Sayı: 50
Hazırlayan: İsaturk13 Fdgfdgdfg
DiğerYorumlar - Yorum Yaz - Yönetime Bildir
Bu sınavı çözenler
Ad SoyadDoğruYanlışBoşPuanNotBaşarıİncele
İsaturk13 Fdgfdgdfg3569663 (Orta)%66




1) "Zirveye doğru, adım adım ilerliyordu." cümlesinde sessiz harfle başlayıp sesli harfle biten sözcükler aşağıdakilerin hangisidir?

     A) zirveye-doğru
     B) adım-adım
     C) adım-ilerliyordu
     D) doğru-ilerliyordu


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:184
Yanlış Çözüm
:82
Boş Bırakma
:35
Toplam Çözülme
:301

2) Aşağıdakilerin hangisinde yuvarlak ünlülerin hepsi bir arada verilmiştir?

     A) a, e, o, ö
     B) o, ö, u, ü
     C) u, ü, a, e
     D) u, ü, ı, i


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:213
Yanlış Çözüm
:99
Boş Bırakma
:58
Toplam Çözülme
:370

3) Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde büyük ünlü uyumu aranmaz?

     A) şarkı
     B) çiçek
     C) cetvel
     D) birçok


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:253
Yanlış Çözüm
:80
Boş Bırakma
:53
Toplam Çözülme
:386

4) Aşağıdaki sözcüklerden hangisinde büyük ünlü uyumuna uymayan ek kullanılmıştır?

     A) Annemler bu gece gelecek.
     B) Dayımgiller tatile gidiyor.
     C) Seni dün gece rüyamda gördüm.
     D) Kar yağınca okullar tatil oldu.


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:95
Yanlış Çözüm
:47
Boş Bırakma
:26
Toplam Çözülme
:168

5) ? Göğsünü gere gere dolaşıyordu.? tümcesinde altı çizili sözcükte olan ses olayı aşağıdaki sözcüklerin hangisinde gerçekleşmez ?

     A) Kulak
     B) Burun
     C) Akıl
     D) Beyin


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:138
Yanlış Çözüm
:89
Boş Bırakma
:50
Toplam Çözülme
:277

6) Büyük sesli uyumuna uymayan kelime aşağıdakilerden hangisidir?

     A) Gözlük
     B) Dilek
     C) Çilek
     D) Alperen


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:202
Yanlış Çözüm
:38
Boş Bırakma
:47
Toplam Çözülme
:287

7) "Şekerlik, limon , köpük , sulak , duvar , kavun" sözcüklerinden kaç tanesi küçük ünlü uyumu kuralına uyar?

     A) 1
     B) 2
     C) 3
     D) 4


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:22
Yanlış Çözüm
:56
Boş Bırakma
:25
Toplam Çözülme
:103

8) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ulama vardır?

     A) Çocukça davranıyorsun.
     B) Öğretmenimiz konuşuyor.
     C) Yolun ortasında bekliyordu.
     D) Dışardan kuş sesleri geliyor.


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:107
Yanlış Çözüm
:111
Boş Bırakma
:70
Toplam Çözülme
:288

9) Aşağıdaki sözcüklerin hangisine , ünlü ile başlayan bir ek getirildiğinde ünsüz yumuşaması olur?

     A) tutsak
     B) park
     C) millet
     D) devlet
     E) okul


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:223
Yanlış Çözüm
:80
Boş Bırakma
:46
Toplam Çözülme
:349



10) Aşağıdaki hangi cümlede kaynaştırma harfi yoktur?

     A) Yirmişer yirmişer saydık.
     B) İkişer elma yedik.
     C) Misketleri altışar altışar paylaştık.
     D) Beşer kalem aldık.


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:117
Yanlış Çözüm
:70
Boş Bırakma
:51
Toplam Çözülme
:238

11) Aşağıdaki sözcüklerden hangisi,birden çok yapım eki almıştır?

     A) Bilgi
     B) Başka
     C) Akıllı
     D) Saygılı


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:55
Yanlış Çözüm
:17
Boş Bırakma
:4
Toplam Çözülme
:76

12) Aşağıdakilerden hangisi birleşik kelime değildir?

     A) Anayasa
     B) Karaciğer
     C) Yeryüzü
     D) Odamızda


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:225
Yanlış Çözüm
:29
Boş Bırakma
:21
Toplam Çözülme
:275

13) Aşağıdaki sözcüklerden hangisi kök durumundadır?

     A) baharda
     B) yazlık
     C) kitabım
     D) çamaşır


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:48
Yanlış Çözüm
:14
Boş Bırakma
:3
Toplam Çözülme
:65

14) Aşağıdakilerden hangisi birleşik isim değildir?

     A) Beşiktaş
     B) dalgın
     C) Beyşehir
     D) ciğerpare


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:58
Yanlış Çözüm
:14
Boş Bırakma
:0
Toplam Çözülme
:72

15) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcük yoktur?

     A) Bahçede bir kırkayak gördüm.
     B) Havuzda alabalıklar var.
     C) Sivrisinekler beni mahvetti.
     D) Uykusuz kalmamalıyız.
     E) Eskişehir'de teyzem var.


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:215
Yanlış Çözüm
:53
Boş Bırakma
:41
Toplam Çözülme
:309

16) Aşağıdaki kelimelerden hangisi sesli harfle başlayan bir ek aldığında sonundaki sessiz harf yumuşar?

     A) Ceviz
     B) Çelik
     C) Masal
     D) Kalem


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:41
Yanlış Çözüm
:13
Boş Bırakma
:6
Toplam Çözülme
:60

17) -lık (-lik, -luk, -lük) eki, aşağıdakilerin hangisine getirilirse soyut anlamlı bir sözcük
türemiş olur?


     A) Korku
     B) Söz
     C) Yağmur
     D) İnsan


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:183
Yanlış Çözüm
:68
Boş Bırakma
:25
Toplam Çözülme
:276

18) Aşağıdaki kelimelerden hangisinin yapısı farklıdır ?

     A) Simitçi
     B) Kitaplık
     C) Evli
     D) Kelebek


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:55
Yanlış Çözüm
:15
Boş Bırakma
:2
Toplam Çözülme
:72

19) Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yapıca basittir?

     A) Karpuz
     B) Acısız
     C) Uykusuz
     D) Yersiz


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:53
Yanlış Çözüm
:18
Boş Bırakma
:4
Toplam Çözülme
:75

20) Aşağıdakilerden hangisi,yapıca diğerlerinden farklıdır?

     A) Güneybatı
     B) Keşfetmek
     C) Balıkçılık
     D) Alaçam


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:24
Yanlış Çözüm
:48
Boş Bırakma
:5
Toplam Çözülme
:77

21)  "Duygu - his" kelimeleri arasındaki anlam ilişkisi aşağıdakilerin hangisinde vardır?

     A) Görev-vazife
     B) Müzik - ses
     C) Rüzgar-yağmur
     D) Dünya - gezegen


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:418
Yanlış Çözüm
:110
Boş Bırakma
:30
Toplam Çözülme
:558

22) "Eş anlamlı" kelimesinin eş anlamlısı hangisidir?

     A) Sesteş
     B) Anlamdaş
     C) Karşıt anlamlı


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:156
Yanlış Çözüm
:25
Boş Bırakma
:5
Toplam Çözülme
:186

23) Aşağdakilerden hangisi eş anlamlı değildir?

     A) Ev-Apartman
     B) Millet-Ulus
     C) Vatan-Yurt
     D) Sene-Yıl


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:560
Yanlış Çözüm
:57
Boş Bırakma
:36
Toplam Çözülme
:653

24) Aşağıdaki sözcük çiftlerinin hangisi eşanlamlı(anlamdaş) değildir?

     A) Eski-Yeni
     B) Talebe-Öğrenci
     C) Kıymetli-Değerli
     D) Olanak-İmkan


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:169
Yanlış Çözüm
:25
Boş Bırakma
:5
Toplam Çözülme
:199

25) ?Eylem ?sözcüğü ?fiil? sözcüğünün eşanlamlısıdır.

     A) Doğru
     B) Yanlış


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:583
Yanlış Çözüm
:72
Boş Bırakma
:30
Toplam Çözülme
:685

26) Aşağıdaki cümlelerin hangisindeki “yaşlı”
sözcüğü diğerleriyle eş seslidir?


     A) Hıçkırarak, yaşlı gözleriyle bana baktı.
     B) Mahallenin yaşlıları toplantı yaptılar.
     C) Oldukça sevecen, yaşlı bir teyzeydi.
     D) Bu evin yaşlı bir sahibi vardı.


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:477
Yanlış Çözüm
:41
Boş Bırakma
:43
Toplam Çözülme
:561

27) Değer kelimesinin eş anlamlısı hangisidir?

     A) kıymet
     B) sevgi
     C) saygı
     D) bilgi


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:606
Yanlış Çözüm
:24
Boş Bırakma
:36
Toplam Çözülme
:666

28) Aşağıdaki kelimelerden hangisinin eş seslisi vardır?

     A) yara
     B) ara
     C) tara
     D) para


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:420
Yanlış Çözüm
:230
Boş Bırakma
:72
Toplam Çözülme
:722

29) “ Duygu - his” kelimeleri arasındaki anlam ilişkisi aşağıdakilerin hangisinde vardır?

     A) Görev - vazife
     B) Müzik - ses
     C) Rüzgâr - yağmur
     D) Dünya - gezegen


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:517
Yanlış Çözüm
:164
Boş Bırakma
:42
Toplam Çözülme
:723

30) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, birbiriyle zıt anlamlı kelimeler yoktur?

     A) Odanın içi dışı kitap doluydu.
     B) Evin önünde üç, yanında iki ağaç var.
     C) Geniş araba dar bir yola girdi.
     D) Karşıya geçerken önce sola, sonra sağa bakmalıyız.


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:525
Yanlış Çözüm
:28
Boş Bırakma
:16
Toplam Çözülme
:569

31) “eli açık” deyiminin karşıt anlamlısı aşağıdakilerden hangisidir?

     A) eli bol
     B) eli çabuk
     C) eli kulağında
     D) eli sıkı


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:155
Yanlış Çözüm
:105
Boş Bırakma
:20
Toplam Çözülme
:280

32) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ''karşılaştırma'' söz konusudur?

     A) Onun kadar çalışmadığını biliyorduk
     B) İşi bitirmek için sabahlara kadar çalıştı.
     C) Bahçeye kadar yürüyerek gittiler
     D) O kadar ısrar etti ki anlatamam.


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:233
Yanlış Çözüm
:27
Boş Bırakma
:14
Toplam Çözülme
:274

33) Aşağıdaki deyimlerden hangisinin içerdiği anlam diğerlerinden farklıdır?

     A) göze gelmek
     B) göz gezdirmek
     C) göz atmak
     D) gözden geçirmek


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:273
Yanlış Çözüm
:50
Boş Bırakma
:27
Toplam Çözülme
:350

34) Aşağıdakilerden hangisi atasözlerinin özelliklerinden değildir?

     A) Söyleyeni bellidir
     B) Hiçbir kelimesi değiştirilemez
     C) Kalıplaşmış sözlerdir.
     D) Öğüt verici sözlerdir.


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:187
Yanlış Çözüm
:45
Boş Bırakma
:14
Toplam Çözülme
:246

35) Aşağıdakilerden hangisinde “alın teri dökmek” deyiminin anlamı vardır?

     A) dikkatli çalışmak
     B) heyecanlanmak
     C) çok emek vermek
     D) yardım etmek


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:255
Yanlış Çözüm
:17
Boş Bırakma
:23
Toplam Çözülme
:295

36) Aşağıdaki atasözlerinin hangisinde sadece gerçek anlam söz konusudur?

     A) Say beni, sayayım seni.
     B) Bugünkü tavuk, yarınki kazdan iyidir.
     C) Bal tutan, parmağını yalar.
     D) Üzüm özüme baka baka kararır.


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:114
Yanlış Çözüm
:176
Boş Bırakma
:39
Toplam Çözülme
:329

37) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde deyimin kullanılışı yanlıştır?


     A) Tarladan çıkan ürünü göz kararı paylaştılar.
     B) Hırsız, yükte hafif pahada ağır ne varsa almış.
     C) Gafil avlanıp çok iyi not aldım.
     D) Korkunç kazadan burnu kanamadan kurtuldu.


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:198
Yanlış Çözüm
:72
Boş Bırakma
:36
Toplam Çözülme
:306

38) Hangi atasözünün anlamım diğerlerinden tümüyle farklıdır?

     A) Birlikten kuvvet doğar.
     B) Bir elin nesi var ,iki elin sesi var.
     C) Ev alma komşu al.
     D) Ek ele vermeyince taş yerinden oynamaz.


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:116
Yanlış Çözüm
:11
Boş Bırakma
:2
Toplam Çözülme
:129

39) “göz” sözcüğü aşağıdaki cümlelerden hangisinde deyim içerisinde kullanılmıştır?

     A) Çocuğun gözleri ışıl ışıldı.
     B) Öğretmen,kitaba göz atmamızı istedi.
     C) Masanın gözünden resmini çıkardı.
     D) İki göz evde oturuyorlardı.


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:169
Yanlış Çözüm
:92
Boş Bırakma
:12
Toplam Çözülme
:273

40) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde deyim yoktur?

     A) Sizi dört gözle bekliyorum.
     B) Onlara ben de yardım ettim.
     C) Annesini dilinden düşürmedi.
     D) Konuşmalarınıza kulak misafiri oldum.


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:265
Yanlış Çözüm
:16
Boş Bırakma
:25
Toplam Çözülme
:306

Oysa zirveye varanların adımları seninkilerden daha büyük değildi. Ama onlar, o küçük adımları birbiri ardınca atmayı sürdürmüş kimselerdi. İmkânsızı gerçekleştiren mucizeler değil, sürekliliktir. Suya sarp kayaları deldiren de budur.

41) Bu metnin ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir?

     A) Sevginin gücü her şeye yeter.
     B) Başarının sırrı devamlı çalışmaktır.
     C) Hayata güvenle bakmak gerekir.
     D) Deneyimler yol göstericidir.


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:131
Yanlış Çözüm
:65
Boş Bırakma
:30
Toplam Çözülme
:226

Oysa zirveye varanların adımları seninkiler-den daha büyük değildi. Ama onlar, o küçük t adımları birbiri ardınca atmayı sürdürmüş kimselerdi. İmkânsızı gerçekleştiren mucizeler değil, sürekliliktir. Suya sarp kayaları deldiren de budur.

42) Bu metnin ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir?

     A) Sevginin gücü her şeye yeter.
     B) Başarının sırrı devamlı çalışmaktır.
     C) Hayata güvenle bakmak gerekir.
     D) Deneyimler yol göstericidir.


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:119
Yanlış Çözüm
:62
Boş Bırakma
:28
Toplam Çözülme
:209

Kitaplara, sıkıntılarımızı unutturan, yaşantımıza
şevk ve heyecan veren, bizi teselli eden gerçek
bir dost gözüyle bakmalıyız.
                                                    (A.H.PAR)

43) Paragraftan kitapla ilgili olarak aşağıdakilerin hangisi çıkarılamaz ?

     A) Yaşamı sevdirdiği
     B) Dünyamızı zenginleştirdiği
     C) Dertleri unutturduğu
     D) Kolay anlaşıldığı


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:140
Yanlış Çözüm
:61
Boş Bırakma
:111
Toplam Çözülme
:312

Bu evde bir zamanlar bin liralık gümüş takımlar vardı. Fakat sen ve arkadaşın bu takımları satarak elinize geçen parayı şurada burada harcadınız. Sizi kendi hâlinize bıraksalar sermayeyi kediye yüklersiniz.

44) Bu parçadaki altı çizili kelime grubunun anlamı aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

     A) Parasını yiyip bitirmek
     B) Bir şeyi verip yerine para almak
     C) Bir iş için çok para biriktirmek
     D) Gerektiğinde almak üzere bir yere para vermek


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:145
Yanlış Çözüm
:48
Boş Bırakma
:29
Toplam Çözülme
:222

Bin bir facia karşısında bunalan ruhların
beklediği bir zamanda yazılan İstiklal Marşı, o günlerin hatırasıdır. O şiir bir daha yazılamaz, ben de yazamam. O şiir artık benim değildir, milletin malıdır. Benim millete en değerli armağanım budur.

45) Bu paragrafta İstiklal Marşı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine
değinilmemiştir?


     A) Şairi tarafından millete hediye edildiğine
     B) Tekrar yazılmasının imkânsızlığına
     C) Sıkıntılı günlerin bir anısı olduğuna
     D) Millet tarafından beğenildiğine


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:102
Yanlış Çözüm
:74
Boş Bırakma
:22
Toplam Çözülme
:198

Bir yer düşünüyorum yemyeşil,
Bilemem, neresinde yurdun.
Bir ev günlük güneşlik,
Çiçekler içinde memnun.

46) Şiire göre, şair için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?


     A) Rüya gördüğü
     B) Umutsuz olduğu
     C) Doğayı sevmediği
     D) Yaşamayı sevdiği


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:138
Yanlış Çözüm
:78
Boş Bırakma
:26
Toplam Çözülme
:242

47) “Başarısızlıklarımız için kırk milyon bahane vardır da bir tek özür yoktur.” sözündeki düşünceyi aşağıdakilerden hangisi destekler?

     A) Başarısızlık, bize kendimizi tanıtan bir okuldur.
     B) Özür dilemesini bilmeyen kişi hata yapmaktan korkar.
     C) Başarısızlığın nedenleri bilinmeden başarı
     D) Başarısızlığı hiç kimse kabul etmek istemez.


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:96
Yanlış Çözüm
:75
Boş Bırakma
:33
Toplam Çözülme
:204

Güneş, bulutların arasından ağlar gibi
görünüyor; yağmurun içinde ürperiyordu. Çağlayarak akan derenin sesini dinliyordu.

48) Bu paragrafta aşağıdakilerden hangisine “insan”a ait özellikler verilmiştir?


     A) Dere
     B) Yağmur
     C) Güneş
     D) Bulut


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:124
Yanlış Çözüm
:76
Boş Bırakma
:39
Toplam Çözülme
:239

İnsanoğlu, binlerce yıldır doğaya egemen olmak
istemiştir. Bunun sonucunda da rahat bir nefe-
se, bir tutam yeşile, bir yudum temiz suya has-
ret kalmıştır. İnsanlar dünyayı öylesine kirlet-
miştir ki yarattıkları çöplükte şimdi boğulma
tehlikesiyle karşı karşıyadırlar.

49) Bu paragraf bir yazının hangi bölümünden alınmıştır?


     A) Giriş
     B) Başlık
     C) Gelişme
     D) Sonuç


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:107
Yanlış Çözüm
:68
Boş Bırakma
:32
Toplam Çözülme
:207

Trafik kazalarında en büyük kusur insanlarındır.
Taşıt arızasından kaynaklanan kaza sayısı çok
azdır. Kazaların temel nedeni, sürücü ve yaya-
ların trafik kurallarına uymamasıdır. Uykulu,
yorgun veya alkollü olarak araç kullanan; hız
yapan sürücülerle, dikkatsiz yayalar kazaların
baş sorumlusudur.

50) Paragrafta trafik kazalarıyla ilgili olarak
aşağıdakilerin hangisinden söz edilmemiştir?


     A) Araçlardan kaynaklanan hatalardan
     B) Trafik işaretlerinin yetersizliğinden
     C) Sürücülerin hız sınırını aşmasından
     D) Sürücülerin dinlenmeden uzun süre araç kullanmasından


Bu sorunun tüm üyeleri kapsayan istatistiği
Doğru Çözüm
:136
Yanlış Çözüm
:49
Boş Bırakma
:25
Toplam Çözülme
:210



En yeni ve güncel etkinlikler için bizi takip edin

Bu Haftanın En İyileri

  • Kayıtlı Üye Bulunamadı