Gelişim İlkeleri ve Dönemleri adlı doküman sinifogretmeniyiz.biz sitemizin
kategorisinde yer almaktadır. Bu kategoride
dosyasına benzeyen başka dokümanlar dabulabilirsiniz. Bu kategori de ilkokul 1.sınıf, 2.sınıf, 3.sınıf, 4.sınıf ve ortaokul 5.sınıf, 6.sınıf, 7.sınıf, 8.sınıf dosya ve dokümanlarına ulaşabilirsiniz.
Dosyayı indirmek için aşağıdaki hemen indir bağlantısına tıklamanız yeterlidir.
GEL���M �LKELER� VE GEL���M D�NEMLER�
�ocu�un geli�imini incelemek bir�ok y�nden yararl�d�r.�nce geli�im basamaklar�nda ortaya ��kan yeni yetenekler ve davran�� �zellikleri saptanabilir.Sonra,geli�imin her �ocuktaki niteli�inden geli�imin y�n� ve h�z� kestirilebilir.Yap�lan g�zlemler belli geli�im d�nemlerinde ortak e�ilim ve davran�� kal�plar�n�n bulundu�unu ortaya koymu�tur.Ki�isel ayr�l�klarla birlikte ortak yanlar�n bilinmesi �ocuk e�itiminde tutulacak yolu belirler.
�rne�in,3-4 ya� �ocuklar�na okuma-yazma ��retmeye �al��mak bo�una bir �abad�r.��nk� �ocuk belli bir olgunla�ma s�recinden ge�meden belli becerileri kazanamaz.Buna kar��l�k d�rt ya� �ocu�u say� sayamaz ,renkleri ay�rt edemezken en g�� m�zik par�alar�n� ��renebilir.Eri�kinlerin bin bir g��l�kle ��rendikleri bir yabanc� dili ,o dilin konu�uldu�u ortamda,�ok k�sa s�rede kapabilir.�a��lacak �l��de ak�c� ve k�vrak konu�abilir.S�ras� gelince ana ve babas�na �evirmenlik bile yapabilir.�ocuklar ilk y�llarda beden e�itimi alan�nda da kolayca beceriler edinirler.Bu �rnekler �ocuklar�n,geli�imin belli d�neme�lerinde,belli i�leri yapmaya ve ��renmeye �ok yatk�n olduklar�n� g�sterir. Konu�ma yetene�inin geli�mesi de beynin belli bir olgunluk d�zeyine eri�mesine ba�l�d�r.Be� ayl�k bir yavruya ne denli u�ra��lsa da konu�ma ��retilemez.Ancak sekiz aydan sonra bebek duyduklar�n� kapmaya ve yinelemeye ba�lar.Art�k konu�maya yatk�n duruma gelmi�tir.Bu noktadan sonra ��retim etkili olmaya ba�lar.�lgi,uyar�lma ve destekle bu yetenek h�zla geli�ir.Ancak bu d�nemde ilgi ve uyar�lmadan yoksun kalan �ocukta yetenekler k�relir.Belli bir s�ren sonra daha g�� ��renir.Daha da ge� kal�n�rsa konu�ma a���� hi� kapat�lamaz.�ocu�un ��renmeye en yatk�n oldu�u bu d�nemler ka��r�l�rsa yetenekler gerekti�i gibi a��l�p serpilemez.Bu ilke y�r�me,d��k�s�n� tutabilme gibi ba�ka becerileri i�inde ge�erlidir.
�ocuklar�n ilgin� bir yan� da tomurcuklanan yeni yeteneklerin �zerine d��meleri ve s�rekli i�lemeleridir.Yeni y�r�meye ba�layan bir bebek durmadan y�r�r.Yeni dillenen bir �ocukta yeni becerisinin tad�n� ��kar�rcas�na durmadan konu�ur.Bu �aba o yetenekle ustal�k kazan�l�ncaya dek s�rer gider.
Geli�im d�nemlerinin incelenmesi ruh sa�l��� bak�m�ndan da �nemlidir.D�nemlerin ortak ruhsal �zelliklerinin bilinmesi ruhsal geli�imin yolunda gidip gitmedi�ini anlamaya yard�mc� olur.Sa�l�kl� geli�imin yolunda gidip gitmedi�ini anlamaya yard�mc� olur.Sa�l�kl� geli�imin bilinmesi ki�ilik geli�tirmedeki sapmalar�n g�zlemlenmesini kolayla�t�r�r.Eri�kin ruh hastalar�,�ocuklukta �ekilen doyumsuzluklar�n,�rseleyici ya�ant�lar�n ve sapmalar�n derin izlerini ta��rlar.�ocukluk ya�ant�lar�n�n bilinmesi,ki�inin ruhsal uyumsuzluklar�n�n ve sorumluluklar�n�n ayd�nlat�lmas� bak�m�ndan �nem ta��r.B�y�k ruh hekimi S.Freud`un ruh ��z�m y�ntemiyle ortaya koydu�u gibi �ocuklu�un �rseleyici deneyleri,ruhsal �at��malar�,etkilerini bilin� alt�nda eri�kin �a�a dek s�rd�r�rler.Ki�ili�e yans�yan olumlu olumsuz t�m �ocukluk ya�ant�lar�n�n ortaya ��kart�lmas� ruhsal sa�alt�m i�in gereklidir.�ocuk ruh hekimleri de ruhsal geli�imdeki sapmalar� erkenden yakalayarak,s�rekli uyumsuzluklara d�n��meden �nlemeye �al���rlar. Ruhsal geli�me d�z bir �izgide gitmez,ini�ler ve ��k��lar g�sterir.Ayr�ca her �ocu�un kendine �zg� bir geli�me h�z� vard�r.Zeki �ocuklar genellikle her y�nden h�zl� geli�irler.Bununla birlikte bir �ocuktaki geli�me de�i�ik alanlarda ayr� h�zda ger�ekle�ebilir.Beden geli�imi,ruhsal ve zihinsel geli�im birbirine ko�ut gitmeyebilir.Zekaca ya��tlar�ndan �ok �st�n bir �ocuk ruhsal olgunla�mada daha a�a�� bir d�zeyde kalabilir.�rne�in,okula gidecek �l��de ba��ms�zl�k kazanm�� olabilir. Ruhsal geli�im �u do�rultularda olur: �ocuk ba��ml�l�ktan ba��ms�zl��a ,bencil davran��tan i�birli�ine do�ru geli�ir.Yetenekleri yal�ndan karma���a,genelden �zele do�ru ilerleme g�sterir.Davran��lar� tutars�zl�ktan tutarl�l��a do�ru geli�ir.�l��s�z duygusal tepkilerden daha dengeli tepkilere do�ru ad�mlar atar.Geli�tik�e d�rt� ve e�ilimlerini dizginleyerek �evre ger�eklerine g�re davranmay� ��renir.Somut d���nmeden soyut ve mant�kl� d���nmeye y�nelir.Oyundan,��renmeye ve yarat�c�l��a ge�er.Ana,baba ve karde� ili�kisinden toplumsal ili�kilere ge�erek �evresini geni�letir.
Geli�im d�nemleri birbirinden kesin s�n�rlarla ayr�lmazlar.�ocu�un geli�mesi ipek b�ce�inin geli�mesi gibi kurt�uk d�nemi,kaza d�nemi,kelebek d�nemi gibi birbirinden kesin �izgilerle ayr�lan d�n���mlerle olmaz.Bir �nceki d�nemin �zellikleri,belli bir s�re sonraki d�nemlerde de s�rer.Ba�ka bir deyi�le bir d�nemde ortaya ��kan �zellikler bir sonraki d�nemin �zelliklerine eklenmekle kalmaz,kazan�lan davran��lar yeni niteliklerle yo�rularak ki�ili�e sindirilir.Bir d�nemdeki olumsuz geli�me yada sapmalar sonraki d�nemlerdeki geli�meyi de bozabilir.Geli�me d�nemleri �st �ste konan yap� ta�lar� olarak d���n�l�rse,�arp�k olarak yerle�tirilen ta�lar�n bir s�re sonra dengeyi bozup t�m yap�y� y�kabilece�i g�z �n�ne getirilebilir.Alttaki yap� ta�lar�n�n sa�laml��� ve d�zg�nl��� ise t�m yap�n�n dengeli olarak y�kselmesini g�vence alt�na al�r. Her canl� kendi t�r�n�n geli�im ilkelerine g�re b�y�r,olgunla��r ve ��renir.�nsan�n da kendi t�r�ne �zg� geli�me ilkeleri vard�r. ��retmen, insan�n genel geli�im ilkelerini g�z �n�ne almadan,��rencinin geli�im �zelliklerini tan�yamaz.E�itim a��s�ndan �nemli olan geli�im ilkeleri �unlard�r:Kaynak:�ocuk Ruh Sa�l���,Atalay Y�r�ko�lu
Kal�t�mla �evrenin etkile�imi: �nsan�n geli�imi, gizilg��leri ile �evre g��lerinin etkile�iminin �r�n�d�r.Kal�t�m,insan�n gizil g�c�n� olu�turan yetenek ve �zelliklerinin ana babadan insana ula�mas�nda arac�d�r.�evre ise,insan�n gizil g�c�nde saklad��� yetenek ve �zelliklerinin yeterliklere d�n��ece�i ortamd�r.�evre kavram�,insan�n gizil g�c�n� etkileyip geli�tirecek her t�rl� kal�t�m d��� etkenleri i�erir.Sistem b�t�nl���: D�llenmesinden do�umuna ve �l�m�ne kadar insan�n geli�imi bir b�t�nl�k g�sterir.�nsan bir sistemdir.�nsan�n amac�,ya�amak ve soyunu s�rd�rmektir.Bunun i�in insan de�erler �retir. �nsan sistemi,alt sistemlerden olu�ur.�skelet,kas,sindirim,bo�alt�m,solunum,sinir,kan dola��m�,lenf,�reme,g�rme,i�itme gibi say�labilecek t�m sistemler insan�n alt sistemlerini olu�tururlar.Bu alt sistemler birbirine dayal� ve ba�l� olarak bir b�t�n olu�tururlar.Alt sistemlerden herhangi birinde olu�acak bir geli�im gerili�i,�z�r yada hastal�k �b�r alt sistemleri de etkiler.Alt sistemlerde geli�im h�z�: �nsan�n alt sistemlerinin b�y�me h�z�,her ya�ta bir de�ildir.�nsan sistem olarak bir b�t�nd�r,bu b�t�nl�k i�inde her alt sistemin kendine �zg� bir b�y�me h�z� vard�r.�nsan�n alt sistemlerinin geli�mesinin ya�lara g�re de�i�ik h�zda olmas� do�ald�r;bu b�y�me gerili�i yada �zr� de�ildir.Ancak insan�n bir alt sisteminin yada bir organ�n hastalanmas�,sakatlanmas�,do�al b�y�mesini engelleyebilir.Bir alt sistemin yada organ�n b�y�mesinin engellenmesi,insan�n �teki alt sistemlerinin t�m�n� olumsuz olarak etkiler.Ba�tan aya�a b�y�me: �nsan�n b�y�mesi, ba��ndan aya��na do�rudur.D�llenmeden sonra en h�zl� b�y�yen kesim d�l�t�n ba��d�r.D�lyata��ndaki alt� ayl�k bir insan yavrusunun ba�� ,bedeninin yar�s�ndan b�y�kt�r.Do�umunda ba�;insan�n ya�amas� i�in gereken bir�ok i�levi yapabilecek durumda iken ayaklar hen�z daha i�levini yapabilecek durumda de�ildir.�nsan�n ya�am�n�n ilk y�llar�nda,beden yap�s�n�n ve devinimlerinin,ba�tan ba�layarak yava� yava� aya�a do�ru geli�mesine ba�tan aya�a geli�im ilkesi denir.Genelden �zele b�y�me: D�llenmede,ilkin insan�n genel g�r�n�m� ortaya ��kmaya ba�lar.Genel g�r�n�mden sonra alt sistemler,daha sonrada alt sistemlerin ayr�nt�s� olan �zel y�nler geli�meye ba�lar.S�z gelimi,do�du�unda �ocu�un g�z�,eli,aya�� genel g�r�n�m�yle vard�r.Ya�� ilerledik�e g�z�n,elin,aya��n �zel ayr�nt�lar� da b�y�meye ve i�levlerini yerine getirmeye ba�lar.G�z,daha iyi g�remeye;el,baz� becerileri yapmaya;ayak,bedeni ta��maya ba�lar.�nsan�n ya�am�n�n ilk y�llar�nda,beden yap�s�n�n ve devinimlerinin,genelden ba�layarak yava� yava� �zel y�nlerine do�ru geli�mesine genelden �zele geli�im ilkesi denir.Geli�imde s�reklilik: �nsan�n geli�imi,d�llenmeden do�umuna,do�umundan da �l�m�ne kadar,durmaks�z�n s�rer gider.Ya�l�l�k y�llar�nda,boy b�y�mesinin duraksad���,kimi kez boy uzunlu�unun azald��� g�r�ld���nde,insan�n geli�iminin durdu�u san�l�r.Oysa insan,hem bedendeki de�i�meler,hem de ��renme yoluyla geli�imini s�rd�r�r.�nsan,canl� kald��� s�rece �evresiyle etkile�erek ve ya�ayarak de�i�ir,bir ba�ka deyi�le geli�ir.Geli�imde evreler: �nsan�n geli�imi s�reklidir,ama bu s�reklili�in h�z� her ya�ta ayn� de�ildir.S�z gelimi,d�llenmeden do�uma kadar ki evrede �ocuk �ok h�zl� bir b�y�me s�reci i�indedir.�ocu�un iki ya��na kadar olan s�redeki b�y�me h�z�,do�umdan �nceki evrede az.ama iki ya��ndan sonraki ya�lardan �ok h�zl�d�r.B�ylece insan�n geli�imi,durmadan kesilmeden s�rekli bir ak�� i�inde,ileriye do�ru ama kimi kez h�zl�,kimi kez yava�t�r.�nsan�n geli�iminin bir yava�lamadan �teki yava�lamaya kadarki h�zl� oldu�u ya�lar�n t�m�ne,bir evre denir. Her geli�im evresi,�teki evrelerden daha de�i�ik bir h�zda geli�ir ve insan�n de�i�ik ya�lar�n� kapsar.Bu y�zden her geli�im evresi,kendine �zg� geli�im g�revi gerektirir. Her geli�im evresinin geli�im g�revlerine g�re e�itim yapmak gerekti�inden.geli�im evreleri �nemlidir.�zelliklerin geli�im d�zeyi: �nsan�n �zellikleri de�i�ik geli�im d�zeyinde bulunabilir.S�z gelimi,temel e�itim d�rd�nc� s�n�ftaki bir ��rencinin a��rl���,boyu,bili�sel g�c�,di� ��karmas�,el g�c� gibi �zellikleri de�i�ik geli�im d�zeyinde bulunabilir.Genellikle �zelliklerin geli�im d�zeyi,ya� birimi ile anlat�l�r.Bu anlat�mla,insan�n �zelliklerinin d�zeyini birbiriyle kar��la�t�rmak kolayla��r. ��renciler,�zelliklerin geli�im d�zeyinde birbirlerinden ayr�l�k g�sterdiklerinden,��renim g�revlerinde de ayr�l�k g�sterirler.S�zgelimi,birinci s�n�ftaki bir ��renci,okuma ya�� y�n�nden �b�r ��rencilerden daha alt ya�larda ise,bu ��rencinin okuma d�zeyi de bu oranl� olarak d���k olur. E�itim sisteminde ��renci takvim ya��na bak�larak okula al�n�r.Oysa,insan�n her alt sisteminin ve �zelliklerinin geli�im d�zeyi ayr� ya�larda olabilir.Bunlar�n i�inde e�itim a��s�ndan en �nemlisi,zeka ya��d�r.Ama ��rencilerin s�n�fland�r�lmalar�nda ve e�itimleri s�ras�nda,ancak takvim ya�� a��k�a bilinebilmekte ve kullan�lmaktad�r.B�t�nden par�aya geli�im: �lk ya�larda,kendine yap�lan etkiye kar�� �ocuk,bedeninin b�t�n�yle birden tepkide bulunur. S�zgelimi,alt� ayl�k bir �ocu�a bir oyuncak uzat�ld���nda,�ocu�un oyunca�a eliyle birlikte bedeninin t�m�yle uzand��� g�r�l�r.Bisiklete binmeyi ��renmede,�ocuk,ilkin bedeninin t�m�n� devindirerek bisikleti s�rer.�ocu�un becerisi geli�tik�e bedeninin b�t�n�n� devindirme azal�r,yaln�z bacak ve kollar devindirilir. B�t�nden par�aya geli�im ilkesi ��rencilerin beceri ve bilgileri ��renmelerinde �nemlidir.��renciler,bir ��renme konusunun,ilkin b�t�n�n� g�r�p alg�lad�klar�nda,par�alar�n� daha iyi ��renebilirler.Geli�imde ilk ya�lar�n �nemi: �nsan,ilk ya�lardaki geli�im h�z�na,�mr�n�n ba�ka evrelerinde ula�amaz.H�zl� geli�im,ayn� anda h�zl� ��renme ve h�zl� ki�ilik �zellikleri edinmedir.Bu h�zl� geli�im evresinde edinilen duygusal �zellikler ,insan�n �mr� boyunca ,gizli yada a��k etkisini s�rd�rebilir. �ocu�un al�nc� ya��n�n sonuna kadarki s�rede yap�lan e�itim,�ok �zen ister.Bu s�re i�inde,hem aile e�itiminin hem de okul �ncesi e�itimin,birbirine ko�ut olarak �ocu�a olumsuz ki�ilik �zellikleri ve duygusal bozukluklar kazand�ramayacak nitelikte olmas�n�n,ruh sa�l��� ve ki�ilik geli�imi y�n�nden �nemi b�y�kt�r.Geli�imde bireysel ayr�l�k: Her insan�n kendine �zg� bir geli�im bi�imi vard�r.Ba�ka bir deyi�le geli�im bireyseldir.Denemeler,zeka b�l�m� ayn� olan iki ��rencinin bile birbirinden ayr� geli�ti�ini ortaya koymu�tur.
Not:�niversite notlar�ndan derlenmi�tir.
http://www.sinifogretmeniyiz.biz , S�n�f ��retmenlerinin Kaynak Sitesi